(TAP) - Mâm cơm ngày Tết với bánh chưng, thịt mỡ, dưa hành là nét văn hóa quen thuộc ở mỗi gia đình Việt. Tuy nhiên, sau bữa ăn thịnh soạn, không ít người rơi vào tình trạng đầy bụng, khó tiêu, ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày. Như vậy, chúng ta phải điều chỉnh chế độ ăn như thế nào để hệ tiêu hóa không quá tải trong những ngày đầu năm?
Ăn bánh chưng, thịt mỡ, dưa hành dịp Tết sao cho không hại tiêu hóa. Nguồn:bachmai.gov.vn
Dịp Tết, một số nhóm có nguy cơ cao gặp vấn đề tiêu hóa gồm người từng mắc bệnh dạ dày, người cao tuổi có chức năng tiêu hóa suy giảm, người sử dụng nhiều rượu bia và trẻ em với thói quen ăn uống thất thường. Ở những đối tượng này, việc ăn uống thiếu kiểm soát dễ làm các triệu chứng trở nên nặng nề. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm ẩm thực ngày Tết. Nhiều món truyền thống giàu năng lượng, chứa nhiều tinh bột, chất béo như bánh chưng, bánh tét, thịt mỡ, dưa hành,...
Bánh chưng làm từ gạo nếp - loại tinh bột có cấu trúc dẻo, khó tiêu hơn gạo tẻ khiến dạ dày phải hoạt động lâu để nghiền, xử lý thức ăn. Thịt mỡ lại chứa hàm lượng chất béo cao, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Bên cạnh đó, dưa hành - món ăn lên men phổ biến có vị chua và hàm lượng muối cao, ăn nhiều dễ kích thích niêm mạc dạ dày, làm tăng tiết axit, gây ợ nóng hoặc cồn cào. Sự kết hợp giữa tinh bột nếp và thực phẩm nhiều dầu mỡ, thực phẩm lên men buộc hệ tiêu hóa làm việc liên tục, dẫn đến quá tải.
Khi thức ăn lưu lại quá lâu, quá trình lên men sinh khí trong dạ dày diễn ra mạnh hơn, tạo cảm giác chướng bụng, đầy hơi. Đồng thời, dạ dày phải co bóp mạnh để xử lý khối lượng thức ăn lớn, khiến cơ thể mệt mỏi, uể oải. Hơn nữa, thói quen ăn nhanh hoặc ăn quá no còn làm rối loạn tín hiệu no tự nhiên, từ đó phát sinh các biểu hiện rối loạn tiêu hóa.
Trào ngược dạ dày - thực quản cũng thường xuất hiện sau những bữa ăn quá mức vì dạ dày căng đầy, áp lực tăng lên tạo điều kiện để axit trào ngược lên thực quản. Thực phẩm giàu chất béo có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới - bộ phận đóng vai trò như “van” ngăn axit. Nếu nằm hoặc ngồi nghỉ ngay sau bữa ăn, nguy cơ càng gia tăng. Việc sử dụng rượu bia trong các buổi tiệc cũng góp phần kích thích niêm mạc dạ dày, làm triệu chứng trở nên rõ rệt.
Ăn nhiều dưa hành dễ kích thích dạ dày, tăng tiết axit, gây ợ nóng, cồn cào và rối loạn tiêu hóa. Nguồn: H Mary (Pinterest)
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị, để thưởng thức ẩm thực ngày Tết mà vẫn bảo đảm sức khỏe tiêu hóa, mỗi người nên kiểm soát khẩu phần, ưu tiên chia nhỏ bữa ăn thay vì dùng một lượng lớn trong thời gian ngắn. Cách ăn này giúp giảm áp lực lên dạ dày, hạn chế tình trạng căng giãn đột ngột và rối loạn co bóp. Việc tăng cường rau xanh, trái cây tươi cung cấp chất xơ hòa tan và không hòa tan, hỗ trợ nhu động ruột, thúc đẩy quá trình tiêu hóa và phòng ngừa táo bón.
Song song đó, mọi người cần tiết chế rượu bia và thực phẩm nhiều dầu mỡ; duy trì vận động nhẹ sau ăn, chẳng hạn đi bộ 10 - 15 phút, giúp thúc đẩy nhu động tiêu hóa, hạn chế trào ngược; tránh nằm ngay sau bữa ăn và bảo đảm uống đủ nước mỗi ngày nhằm hỗ trợ chuyển hóa, hấp thu dinh dưỡng. Nhịp sinh hoạt điều độ, ngủ nghỉ hợp lý cũng góp phần duy trì hoạt động ổn định của hệ tiêu hóa trong những ngày lễ. Khi xuất hiện các biểu hiện như đau bụng kéo dài, nôn ói liên tục, ợ nóng thường xuyên, khó nuốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời.
Tết là thời điểm sum họp và trải nghiệm giá trị ẩm thực truyền thống. Tuy nhiên, tiếp cận ẩm thực một cách khoa học, điều độ và lắng nghe tín hiệu của cơ thể sẽ giúp hạn chế nguy cơ phát sinh vấn đề tiêu hóa. Sự cân bằng giữa thưởng thức và chăm sóc sức khỏe chính là nền tảng để mỗi người tận hưởng trọn vẹn không khí lễ hội.
Thien Bao