(TAP) - Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tỏ ra hoài nghi mức thuế quan toàn cầu 10% do Tổng thống Donald Trump ban hành hôm 20/2, dựa trên Điều 122, Đạo luật Thương mại năm 1974, hiệu lực tối đa 150 ngày. Biện pháp áp thuế khẩn cấp trên diễn ra sau khi Tòa án Tối cao (SCOTUS) bác bỏ thuế quan toàn diện theo Đạo luật IEEPA, buộc Nhà Trắng phải “chữa cháy” bằng một cơ sở pháp lý khác nhằm duy trì mục tiêu giảm thâm hụt thương mại.
Tổ chức luật phi lợi nhuận Liberty Justice Center (LJC) - chuyên hỗ trợ các vụ kiện bảo vệ quyền lợi cá nhân ngày 10/4 thông tin, Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT) vừa tiến hành phiên tranh luận miệng trong vụ kiện do liên minh gồm 24 tiểu bang, hai doanh nghiệp đồ chơi (Care Bears và Lincoln Logs) cùng nhà nhập khẩu gia vị Burlap & Barrels đệ trình hôm 13/3, nhằm phản đối chính sách thuế quan toàn cầu của chính quyền Trump. Trọng tâm vụ kiện xoay quanh việc Chính phủ Hoa Kỳ sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp thuế trên diện rộng, trong bối cảnh nỗ lực trước đó dựa trên IEEPA bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ.
Nhiều tiểu bang cùng doanh nghiệp kiện phản đối việc Chính phủ áp đặt thuế quan toàn cầu theo Điều 122, Đạo luật Thương mại năm 1974. Nguồn: Court of International Trade
Theo ABC News ngày 10/4, ở phiên điều trần kéo dài khoảng 3 giờ, hội đồng thẩm phán đã tập trung làm rõ một vấn đề then chốt: liệu Đạo luật Thương mại năm 1974 có thực sự trao quyền để Tổng thống áp thuế quan trong thời hạn tối đa 150 ngày mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội hay không. Đại diện chính quyền Donald Trump lập luận rằng, Điều 122 cho phép Nhà Trắng chủ động triển khai các biện pháp quyết liệt nhằm ứng phó tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài. Ngược lại, phía nguyên đơn nhận định, cách diễn giải này không chính xác về mặt pháp lý. Bên khởi kiện lập luận, khái niệm “thâm hụt cán cân thanh toán” (balance of payments deficit) quy định tại Điều 122 mang nội hàm khác biệt so với “thâm hụt thương mại” (trade deficit) - cơ sở được chính quyền viện dẫn để áp dụng chính sách thuế quan. Đây là điểm mấu chốt ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp pháp của biện pháp mà Nhà Trắng đang triển khai.
Phía tổ chức phi lợi nhuận Liberty Justice Center cáo buộc, chính quyền ông Trump cố tình “lách luật” một cách trái phép thông qua biện pháp áp thuế mới. Nguồn: Facebook “Liberty Justice Center”
Cùng quan điểm, một số thẩm phán thuộc CIT cũng bày tỏ nghi vấn đối với lập luận từ phía chính quyền, dù thừa nhận rằng hai khái niệm “thâm hụt cán cân thanh toán” và “thâm hụt thương mại” trên thực tế có thể có mối liên hệ nhất định. Bên cạnh đó, hội đồng xét xử cũng đặt câu hỏi về tư cách khởi kiện của các bang, đánh giá đối tượng có cơ sở pháp lý vững chắc hơn có thể là các doanh nghiệp - những bên chịu tác động trực tiếp đến doanh thu từ chính sách thuế quan. Ở chiều ngược lại, đại diện Chính phủ Hoa Kỳ, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Brett Shumate khẳng định, Quốc hội đã trao Tổng thống thẩm quyền linh hoạt để ứng phó các vấn đề kinh tế mang tính khẩn cấp, bao gồm cả việc áp dụng các biện pháp thuế quan tạm thời.
Phòng Nghiên cứu Ngân sách Yale ước tính, mức thuế 10% mới nguy cơ khiến mỗi hộ gia đình tại Hoa Kỳ phải chi thêm từ khoảng 760 - 940 USD. Nguồn: Yale Budget Lab
Vụ kiện thu hút nhiều sự quan tâm từ dư luận bởi tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Phòng Nghiên cứu Ngân sách Yale (Yale Budget Lab) hôm 8/4 ước tính, mức thuế 10% mới nguy cơ khiến mỗi hộ gia đình tại Hoa Kỳ phải chi thêm từ khoảng 760 - 940 USD. CIT dự kiến ra phán quyết cuối cùng sau vài tháng tới, trong khi mức thuế này sẽ hết hiệu lực vào tháng 7. Trường hợp chính sách kéo dài - tức tiếp tục gia hạn sau 150 ngày, chi phí người dân phải chịu thậm chí tăng lên đến 1.200 - 1.500 USD/năm.
Huy Niel