(TAP) - Bộ Y tế Việt Nam đề xuất đình chỉ hành nghề đối với bác sĩ có hành vi tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ việc phá thai vì lý do lựa chọn giới tính, nhằm hạn chế tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Bộ Y tế đề xuất đình chỉ hành nghề bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi. Nguồn: tytphuong15q11.medinet.gov.vn
Theo Bộ Y tế, tỉ số giới tính lúc sinh tại Việt Nam nhiều năm qua luôn cao, vượt ngưỡng cân bằng sinh học tự nhiên. Năm 2006 là 109,8 bé trai/100 bé gái, năm 2015 tăng lên 112,8 và đến 2024 vẫn ở mức 111,4. Các chuyên gia cảnh báo nếu xu hướng trên thiếu kiểm soát, Việt Nam dự báo dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15 - 49 vào năm 2039 và con số này có thể lên 2,5 triệu vào năm 2059. Tình trạng mất cân bằng giới tính kéo theo nhiều hệ lụy xã hội, như phá vỡ cấu trúc gia đình, gia tăng số nam giới kết hôn muộn hoặc không thể kết hôn, đồng thời làm tăng nguy cơ buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới và tội phạm xuyên quốc gia.
Dù Pháp lệnh Dân số 2003 đã nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, nhưng Bộ Y tế cho rằng việc thực thi trên thực tế không đạt hiệu quả. Nguyên nhân là nạo hút thai và siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi thiếu kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt tại cơ sở y tế tư nhân; quy định xử phạt tại Nghị định 114/2006 và Nghị định 176/2013 chưa đủ sức răn đe. Bên cạnh yếu tố pháp lý, quan niệm trọng nam khinh nữ vẫn tồn tại, do ảnh hưởng truyền thống về sinh con trai nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên, cùng với cách đánh giá thiếu đầy đủ vai trò của phụ nữ tại một số vùng, miền. Việc tiếp cận dịch vụ y tế dễ dàng cũng tạo điều kiện cho một số trường hợp thực hiện chẩn đoán giới tính thai nhi và nạo phá thai vì lựa chọn giới tính.
Để tăng cường kiểm soát, dự thảo Luật Dân số đề xuất đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh những người thực hiện vi phá thai bởi mục đích lựa chọn giới tính thai nhi hoặc thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi phục vụ việc phá thai, trừ các trường hợp đặc biệt bởi Bộ trưởng Bộ Y tế quy định cho chẩn đoán và điều trị bệnh liên quan tới giới tính. Dự thảo quy định trong vòng 5 ngày làm việc sau khi đoàn kiểm tra chuyên ngành kết luận của đoàn kiểm tra chuyên ngành, trưởng đoàn kiểm tra phải gửi văn bản đến cơ sở khám chữa bệnh; trong 5 ngày làm việc tiếp theo, cơ sở phải báo cáo bằng văn bản lên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về y tế, nêu rõ lý do đề nghị đình chỉ hành nghề; và chậm nhất 5 ngày làm việc kể từ lúc nhận được báo cáo, cơ quan quản lý phải ban hành quyết định đình chỉ.
Đề xuất trong dự thảo Luật Dân số nêu việc đình chỉ hành nghề đối với người tiết lộ giới tính thai nhi hoặc phá thai vì lý do lựa chọn giới tính. Nguồn: tytphuong15q11.medinet.gov.vn
Song song với các chế tài pháp lý, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất nhiều giải pháp xã hội, hướng tới thay đổi nhận thức cộng đồng, như khuyến khích đưa nội dung “bình đẳng nam nữ”, “không phân biệt giới tính khi sinh” vào hương ước, quy ước tại cộng đồng dân cư. Trên không gian mạng, dự thảo nghị định giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo dõi, quản lý thông tin liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời phối hợp kiểm tra cơ sở sản xuất, in ấn, phát hành để đảm bảo thực thi quy định nghiêm cấm hành vi này. Ngoài ra, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp cùng Bộ Y tế, cơ quan liên quan xây dựng chính sách khuyến khích, hỗ trợ về giáo dục, việc làm nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ, trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng và xã hội.
Anh Duyen