(TAP) - Thị trường cà phê thế giới vừa chứng kiến bước ngoặt quan trọng khi Hoa Kỳ dỡ bỏ mức thuế bổ sung 40% lên nông sản Brazil. Động thái trên gay lập tức “khơi thông” dòng chảy cà phê Arabica vào thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới, tạo nên một “cơn lốc” về nguồn cung, lẫn giá cả. Giữa bối cảnh đó, ngành cà phê Việt Nam - vốn giữ vị thế xuất khẩu thứ hai, với dòng Robusta chủ lực, liệu có chịu sức ép cạnh tranh bởi gã khổng lồ Nam Mỹ?
Biến số từ chính sách thương mại Hoa Kỳ
Như TAP News thông tin, vào cuối năm 2025, sắc lệnh dỡ bỏ thuế bổ sung 40% bởi ông Trump áp dụng lên nông sản Brazil ngay lập tức làm thay đổi cục diện ngành hàng tỷ đô. Chính quyền Brasília (Brazil) - nhà sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, giờ đây có thể đưa nguồn cung Arabica khổng lồ vào Hoa Kỳ, nhưng chi phí ưu đãi hơn bao giờ hết. Sự kiện không chỉ tác động đến các quốc gia trồng Arabica, mà còn tạo ra “hiệu ứng cánh bướm” ảnh hưởng tới thị trường cà phê Robusta.
Khi giá Arabica giảm nhờ ưu đãi thuế, khoảng cách giá giữa hai dòng cà phê ngày càng thu hẹp lại, tạo áp lực buộc Robusta phải điều chỉnh giảm theo để giữ chân các nhà rang xay toàn cầu. Đối với Việt Nam - quốc gia xuất khẩu cà phê thứ hai thế giới, đây thật sự trở thành một bài toán hóc búa về cân bằng giá, lẫn giữ thị phần.
Giám đốc Công ty TNHH SX & TM Vương Thành Công - ông Lê Văn Vương, một chuyên gia, doanh nhân Việt có cà phê hữu cơ cung ứng cùng một số đối tác ở Hoa Kỳ. Nguồn: Nhân vật cung cấp
Trao đổi cùng TAP News, chuyên gia, doanh nhân Việt có cà phê hữu cơ cung ứng cùng một số đối tác ở Hoa Kỳ - ông Lê Văn Vương Giám đốc Công ty TNHH SX & TM Vương Thành Công nhận định, sự gia tăng nguồn cung từ Brazil chắc chắn tạo ra áp lực cạnh tranh trực tiếp. Song, thay vì bi quan, ông Vương nhìn nhận, đây là thời điểm vàng để ngành cà phê nước này thực hiện một cuộc thanh lọc và nâng cấp.
Ông Vương phân tích: “Chúng ta cần nhận thức rõ ràng sự dịch chuyển nhu cầu từ Robusta sang Arabica có thể xảy ra nếu giá Arabica giảm quá sâu. Tuy nhiên, ở phân khúc cà phê hòa tan, cùng các sản phẩm chế biến sâu, Robusta vẫn giữ vững ưu thế tuyệt đối về giá thành, lẫn đặc tính kỹ thuật”. Chuyên gia cà phê hữu cơ Việt Nam khuyến cáo, thay vì cuốn vào cuộc đua giá để cạnh tranh thô, doanh nghiệp nên tập trung vào gia tăng giá trị.
Chiến lược “ngách” và làn sóng Robusta Honey
Cà phê Việt Nam không chỉ có sản lượng lớn, mà còn đa dạng phương pháp chế biến độc đáo, sở hữu khả năng cạnh tranh mạnh mẽ. Nguồn: Nhân vật cung cấp
Cũng theo ông Vương, thực tế ghi nhận, ngành cà phê Việt Nam dần thoát ly khỏi hình ảnh “nguyên liệu thô giá rẻ”. Gắn bó nhiều năm cùng mảnh đất Tây Nguyên - thủ phủ cà phê Việt Nam, ông Vương cho biết, phong trào sơ chế chất lượng cao rộ lên mạnh mẽ ở nhiều vùng nguyên liệu lớn thuộc nước này như Đắk Lắk, Lâm Đồng,... Một số phương pháp như Natural (khô), Washed (ướt), đặc biệt Honey (mật ong) đã trở thành “vũ khí” mới. Ông Vương chia sẻ: “Hiện nay, sản lượng Robusta Honey tại Việt Nam tăng trưởng chóng mặt. Việc giữ lại lớp nhầy đường tự nhiên suốt quá trình sơ chế không chỉ giúp hạt cà phê có hậu vị ngọt, giảm độ đắng gắt mà còn đưa Robusta tiến gần hơn đến phân khúc cà phê đặc sản (Specialty Coffee).”
Những năm qua, chiến lược định giá linh hoạt, tập trung vào giá trị gia tăng thay vì bán thô, đã trở thành chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt duy trì lợi nhuận ngay cả khi thị trường thế giới biến động. Việc đầu tư công nghệ rang xay, chế biến sâu, minh bạch hóa quy trình canh tác hữu cơ không chỉ giúp giữ vững thị phần mà còn mở ra những thị trường ngách cao cấp. Thách thức từ việc Hoa Kỳ dỡ bỏ thuế quan Brazil cũng trở thành động lực giúp thế giới nhận ra rằng: Cà phê Việt Nam không chỉ có sản lượng lớn, mà còn đa dạng phương pháp chế biến độc đáo, sở hữu khả năng cạnh tranh mạnh mẽ.
Kelvin Huynh