(TAP) - Trong đời sống thường nhật, cỏ mần trầu (Eleusine indica) thường bị xem là loại cỏ dại mọc hoang dại ven đường, triền đê hay bờ ruộng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại cây thuộc họ Lúa này từ lâu đã được y học cổ truyền Việt Nam tôn vinh như một "thần dược" bình dân, sở hữu khả năng hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh từ đơn giản đến phức tạp.
Cây cỏ mần trầu. Nguồn: www.nhathuocankhang.com
Cỏ mần trầu là cây thảo sống hằng năm, cao 15 - 90cm, thân bò ở gốc rồi mọc thẳng, nổi bật với cụm hoa gồm 5 - 7 nhánh xếp tỏa tròn đều ở đầu cuống, trông giống những ngón tay xòe ra. Nghiên cứu cho thấy cây chứa các hoạt chất như 3 - O - β - D - glucopyranosyl - β-sitosterol, flavonoid; dù chứa lượng nhỏ acid cyanhydric nhưng không gây độc tới cơ thể. Theo quan điểm của Đông y, cỏ mần trầu có vị ngọt nhạt, tính mát, không độc, hội tụ công dụng lương huyết, thanh nhiệt, giải độc, mát gan, lợi tiểu và hỗ trợ hạ huyết áp hiệu quả.
Nhờ đặc tính dược học đa dạng, cỏ mần trầu góp mặt trong hàng loạt bài thuốc dân gian hỗ trợ sức khỏe. Góp phần điều trị các bệnh lý nội khoa đối với người bị tăng huyết áp, việc sử dụng 500g cỏ mần trầu tươi rửa sạch, giã nát, lọc lấy nước cốt pha thêm chút đường uống 2 lần mỗi ngày (sáng - chiều) được xem là biện pháp giúp hạ áp khá hiệu quả. Ở trường hợp sốt cao, có thể dùng 120g cỏ tươi sắc cùng 600ml nước, cô lại còn 400ml, thêm chút muối và chia làm nhiều lần uống trong 12 giờ.
Đối với tình trạng viêm da, vàng da hoặc tiểu tiện vàng, mẩn đỏ, người bệnh có thể kết hợp cỏ mần trầu và các dược liệu khác. Chẳng hạn, sắc 60g cỏ mần trầu 30g sơn chi ma nhằm điều trị viêm da, hoặc kết hợp 16g cỏ mần trầu 16g cỏ tranh để cải thiện chức năng tiểu tiện. Ngoài ra, trong hỗ trợ điều trị viêm tinh hoàn, sự kết hợp giữa 60g cỏ mần trầu và 10 cái cùi vải sắc lấy nước uống cũng là một bài thuốc kinh nghiệm được lưu truyền.
Không chỉ dùng để chữa bệnh, cỏ mần trầu còn tham gia vào các liệu pháp phòng ngừa. Điển hình là bài thuốc phòng viêm màng não truyền nhiễm bằng cách sắc 30g cỏ mần trầu uống liên tục 3 ngày, nghỉ 10 ngày rồi tiếp tục liệu trình 3 ngày tiếp theo. Trong vai trò thanh nhiệt, giải độc, an thai, người xưa thường kết hợp cỏ mần trầu với cỏ tranh, cỏ mực, rau má, ké đầu ngựa, cam thảo đất, một lượng nhỏ gừng, sả, vỏ quýt tạo thành thang thuốc sắc uống hàng ngày.
Ngoài các ứng dụng đường uống, cỏ mần trầu còn được phụ nữ xưa tin dùng như một liệu pháp tự nhiên để chăm sóc tóc. Việc đun nước cỏ mần trầu cùng bồ kết để gội đầu không chỉ giúp làm sạch da đầu mà còn hỗ trợ cải thiện tình trạng tóc bạc sớm, mang lại mái tóc chắc khỏe, suôn mượt.
Cây cỏ mần trầu có nhiều công dụng chữa bệnh. Nguồn: nhathuoclongchau.com.vn
Mặc dù cỏ mần trầu lành tính, nhưng để đạt hiệu quả điều trị tối ưu, người dùng cần tuân thủ một số nguyên tắc khắt khe. Trước hết, nguồn dược liệu phải đảm bảo sạch, thu hái từ những khu vực không bị ô nhiễm bởi hóa chất, thuốc trừ sâu hay rác thải. Đặc biệt, do cơ địa mỗi người mỗi khác, các bài thuốc từ cỏ mần trầu mang tính chất hỗ trợ. Người bệnh không nên tự ý thay thế các phương pháp điều trị y khoa hiện đại. Thay vào đó, việc tham khảo ý kiến từ các bác sĩ hoặc thầy thuốc Đông y có chuyên môn là bước cần thiết giúp đảm bảo tính an toàn, phù hợp với tình trạng bệnh lý cụ thể của bản thân.
Thuy Hang