(TAP) - Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) vừa công bố một ý kiến pháp lý mới, nhận định rằng: các bang không bắt buộc phải cung cấp dịch vụ chăm sóc dựa vào cộng đồng hoặc tại nhà cho người khuyết tật. Động thái này lập tức vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ chuyên gia, tổ chức bảo vệ quyền người khuyết tật.
Ý kiến trên do Văn phòng Cố vấn Pháp lý (Office of Legal Counsel, viết tắt: OLC) thuộc DOJ công bố ngày 19/6. OLC dẫn phán quyết nổi tiếng từ vụ “Olmstead v. LC” (1999) bởi Tòa án Tối cao (SCOTUS) nhằm chứng minh lập luận: án lệ năm 1999 không tạo ra bất kỳ nghĩa vụ pháp lý nào buộc tiểu bang phải ưu tiên mô hình chăm sóc ngoài cộng đồng, thay vì cơ sở tập trung. Những năm qua, dù người khuyết tật luôn tìm cách đấu tranh để sinh sống tự do cùng cộng đồng, nhưng nhiều địa phương lại muốn giữ họ ở các cơ sở tập trung vì rào cản về kinh phí, thiếu hụt cơ sở hạ tầng y tế lưu động. Động thái của DOJ vô tình “bật đèn xanh”, giúp tiểu bang tiếp tục duy trì mô hình trên.
Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp gây tranh cãi khi công bố một ý kiến pháp lý mới, nhận định các bang không bắt buộc phải cung cấp dịch vụ chăm sóc dựa vào cộng đồng hoặc tại nhà cho người khuyết tật. Nguồn: justice.gov/olc
Theo trang thông tin về quyền lợi người khuyết tật Olmstead Rights, phán quyết Olmstead đã trở thành nền tảng cho phong trào bảo vệ quyền người khuyết tật khắp Hoa Kỳ. SCOTUS thời điểm đó từng kết luận: việc cô lập người khuyết tật vào các cơ sở tập trung, dù họ hoàn toàn có khả năng sống độc lập, là hành vi mang tính phân biệt đối xử, vi phạm Đạo luật Người khuyết tật (ADA). OLC ngày 18/6 quan ngại, suốt hơn 2 thập kỷ qua, bộ phận Dân quyền thuộc DOJ đã diễn giải phán quyết Olmstead quá rộng; gây áp lực lớn lên ngân sách các bang, buộc địa phương phải đóng cửa hàng loạt cơ sở tập trung, đáp ứng nhu cầu chăm sóc tại cộng đồng. Song, nhiều chuyên gia pháp lý lập tức lên tiếng phản đối; điển hình như cựu quan chức DOJ phụ trách thực thi phán quyết Olmstead - bà Alison Barkoff.
Theo bà Alison Barkoff, mô hình sống hòa nhập cộng đồng tạo điều kiện để người khuyết tật ở cùng gia đình, tiếp cận giáo dục, tham gia các hoạt động xã hội một cách thuận lợi hơn. Bà nhấn mạnh, đây là nền tảng quan trọng nhằm bảo đảm quyền bình đẳng, hòa nhập của người khuyết tật. Đồng thời, bà bày tỏ lo ngại cách diễn giải mới có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực những quyền lợi cơ bản vốn được pháp luật bảo vệ.
Trong khi đó, CBS ngày 18/6 dẫn lời một số tổ chức bảo vệ quyền dân sự nhận định, văn bản mới sẽ tác động đến cách DOJ lẫn Bộ Y tế (HHS) thực thi vụ việc liên quan người khuyết tật thời gian tới.
Phán quyết vụ Olmstead năm 1999 đã trở thành nền tảng cho phong trào bảo vệ quyền người khuyết tật khắp Hoa Kỳ. Nguồn: Olmstead Rights
Danny Tran