(TAP) - Hoa Kỳ đang từng bước cắt giảm viện trợ y tế cho Zimbabwe sau khi những cuộc đàm phán về thỏa thuận tài trợ lớn không đạt kết quả. Thông tin này do cơ quan ngoại giao đại diện Washington, D.C. tại quốc gia châu Phi này xác nhận.
Trên mạng xã hội “X” (@USEmbZim) hôm 25/2, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Harare (thủ đô Zimbabwe) thông báo, chính quyền ông Trump dự kiến chấm dứt chương trình viện trợ y tế sau khi đôi bên không thể thống nhất thỏa thuận tài trợ trị giá 367 triệu USD. Thỏa thuận này thiết kế nhằm hỗ trợ chương trình y tế tại Zimbabwe suốt 5 năm tới, bao gồm: chương trình điều trị và phòng ngừa HIV/AIDS; bệnh lao; sốt rét; chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; cũng như công tác chuẩn bị ứng phó dịch bệnh. The Hill ngày 25/2 dẫn lời Đại sứ Hoa Kỳ tại Zimbabwe - bà Pamela Tremont tiếc nuối rằng, hợp tác (nếu ký kết thành công) sẽ mang lại lợi ích lớn cho cộng đồng địa phương, đặc biệt hơn là 1,2 triệu người đang điều trị HIV thông qua chương trình do Hoa Kỳ hỗ trợ.
Hoa Kỳ dự kiến chấm dứt chương trình viện trợ y tế Zimbabwe sau khi đôi bên không thể thống nhất thỏa thuận tài trợ. Nguồn: X “@USEmbZim”
Đây trở thành khoản đầu tư y tế lớn nhất mà một quốc gia nước ngoài cam kết hỗ trợ Zimbabwe. Thỏa thuận dựa trên gần 2 tỷ USD viện trợ Hoa Kỳ cung cấp Zimbabwe kể từ năm 2006, giúp nước này tiến gần mục tiêu của Liên Hợp Quốc (UN) về kiểm soát HIV vào năm 2025. Bà Tremont nói thêm, Chính phủ Zimbabwe đã sẵn sàng tiếp tục chương trình liên quan đến HIV/AIDS dù không có đồng hành từ Washington, D.C., đồng thời gửi lời chúc Harare sớm đạt kết quả tích cực.
Chiều hướng ngược lại, người phát ngôn đại diện Chính phủ Zimbabwe - ông Nick Mangwana nói muốn rút khỏi đàm phán vì lo ngại vấn đề chia sẻ dữ liệu, chủ quyền quốc gia, lẫn việc Hoa Kỳ rút khỏi một số sáng kiến y tế toàn cầu, điển hình Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ông Mangwana giải thích, Washington, D.C. yêu cầu Zimbabwe chia sẻ lâu dài nguồn tài nguyên sinh học (dữ liệu nền), nhưng không cam kết rõ ràng về quyền tiếp cận vaccine hay phương pháp điều trị từ những dữ liệu đó. Đồng nghĩa, chính quyền Harare quan ngại, phía Hoa Kỳ không chia sẻ thành quả sau nghiên cứu dịch tễ học (vaccine, thuốc đặc trị) cho những nước nghèo, bao gồm bên đã cung cấp dữ liệu, song buộc họ phải mua với giá cắt cao nếu muốn tiếp cận.
Zimbabwe rút khỏi đàm phán vì lo ngại vấn đề chia sẻ dữ liệu, chủ quyền quốc gia, lẫn việc Hoa Kỳ rút khỏi một số sáng kiến y tế toàn cầu, điển hình Tổ chức Y tế Thế giới. Nguồn: X “@nickmangwana”
Năm ngoái, chính quyền ông Donald Trump đã phát tín hiệu thay đổi chiến lược y tế toàn cầu, ưu tiên thỏa thuận song phương thay vì các cơ chế đa phương. Cùng thời điểm, kế hoạch cắt giảm ngân sách, tái cơ cấu Cơ quan Phát triển Quốc tế (USAID) cũng gây nhiều chỉ trích do tác động tiêu cực đến kế hoạch khẩn cấp về cứu trợ AIDS. Dù thay đổi chiến lược, Washington, D.C. hiện vẫn ký thỏa thuận hợp tác y tế trị giá hơn 18,3 tỷ USD cùng 16 quốc gia châu Phi. Hoa Kỳ khẳng định, việc đầu tư viện trợ cần đảm bảo minh bạch, trách nhiệm giải trình, mang lại kết quả bền vững.
Danny Tran