(TAP) - Một tòa án phúc thẩm liên bang Hoa Kỳ vừa ra phán quyết bác bỏ lệnh cấm mang súng công khai tại phần lớn khu vực bang California. Cơ quan tư pháp lập luận, quy định này vi phạm quyền hiến định theo Tu chính án thứ hai.
Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ Khu vực số 9 (U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit) hôm 2/1 thông tin, Hội đồng thẩm phán toà đã bỏ phiếu thông qua, tỷ lệ 2-1 (2 đồng thuận – 1 phản đối) nhằm vô hiệu hóa lệnh cấm mang súng công khai tại California. Toà án đánh giá, luật California không phù hợp tiêu chuẩn mới do Tòa án Tối cao (SCOTUS) đặt ra, vốn yêu cầu biện pháp kiểm soát súng phải phù hợp truyền thống lịch sử về việc quản lý vũ khí ở Hoa Kỳ.
Đại diện nhóm đa số, Thẩm phán Toà phúc thẩm Khu vực số 9 – ông Lawrence VanDyke nhận định, vào thời điểm lập quốc, việc mang súng công khai không bị cấm. Ông VanDyke đánh giá, xuyên suốt chiều dài lịch sử đất nước trước thời kỳ nội chiến (1861 - 1865), sở hữu súng nơi công cộng từng là một quyền hiến định cốt lõi, được bảo vệ mạnh mẽ.
Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ Khu vực số 9 phán quyết bác bỏ lệnh cấm mang súng công khai tại phần lớn khu vực bang California. Nguồn: U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit
Truyền thông Đồi Capitol (The Hill) ngày 3/1 thông tin, luật California trước đó cấm mang súng công khai tại các Quận có dân số trên 200.000 người, tức phần lớn khu vực thuộc tiểu bang. Quy định này bị Mark Baird – một cư dân, kiêm cựu phó cảnh sát trưởng Quận Siskiyou (California) khởi kiện hồi năm 2019. Vụ kiện kéo dài qua nhiều cấp xét xử, từng có giai đoạn tưởng chừng đi vào ngõ cụt, nhưng bỗng đảo chiều ngoạn mục sau khi SCOTUS mở rộng phạm vi bảo vệ Tu chính án thứ hai (Second Amendment) năm 2022.
Định nghĩa từ Thư viện Quốc hội (Library of Congress), Tu chính án thứ hai đảm bảo quyền lưu giữ, mang vũ khí - một điều luật gây tranh cãi gay gắt giữa quyền tự vệ cá nhân và nhu cầu kiểm soát súng đạn. Kể từ phán quyết năm 2022 bởi SCOTUS, nhiều tòa án khắp Hoa Kỳ đã bác bỏ hàng loạt luật kiểm soát súng tiểu bang. Thẩm phán Toà phúc thẩm Khu vực số 9 Lawrence VanDyke từng nhiều lần phản đối quy định hạn chế súng tại California. Đặc biệt, vào năm ngoái, ông từng gây chú ý khi lên án lệnh cấm băng đạn dung lượng lớn ở tiểu bang.
Phe thẩm phán ủng hộ lệnh cấm mang súng công khai lập luận, các bang vẫn có quyền hạn chế một trong hai hình thức mang súng để bảo đảm an toàn công cộng. Nguồn: gov.ca.gov
Trang tin tức địa phương California Globe ngày 2/1 dẫn lời một số Thẩm phán khác thuộc Tòa phúc thẩm Khu vực số 9 bày tỏ quan điểm liên quan đến vụ việc. Cụ thể, Thẩm phán Kenneth Lee – người do ông Trump bổ nhiệm, ủng hộ quan điểm người đồng nghiệp VanDyke. Chiều ngược lại, Thẩm phán N. Randy Smith phản đối phán quyết, cho rằng phe bác bỏ lệnh cấm diễn giải sai hướng dẫn của SCOTUS, nhấn mạnh các bang vẫn có quyền hạn chế một trong hai hình thức mang súng (ẩn hoặc công khai) để bảo đảm an toàn công cộng.
Huy Niel