(TAP) - Mọc phổ biến dọc bờ ruộng, lề đường, cây mã đề từ lâu được dân gian và giới y học cổ truyền đánh giá cao nhờ khả năng hỗ trợ thanh lọc hệ tiết niệu. Nhiều nghiên cứu hiện đại cũng góp phần lý giải cơ sở khoa học cho việc sử dụng loài cây này trong phòng ngừa sỏi thận.
Mã đề là thực vật quen thuộc tại vùng nông thôn Việt Nam. Nguồn: www.nhathuocankhang.com
Mã đề là thực vật quen thuộc tại vùng nông thôn Việt Nam, gắn liền với những bài thuốc nam truyền miệng, liên quan đến tiểu buốt, tiểu rắt, sỏi tiết niệu. Trao đổi trước truyền thông (báo VietnamNet), TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết mã đề mang tên khoa học Plantago major, sử dụng rộng rãi tại Việt Nam và quốc gia châu Á. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, dược liệu này có vị ngọt, tính mát, tác động lên các kinh phế, can, thận, thường xuất hiện trong thang thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ viêm đường tiết niệu, sỏi tiết niệu mức độ nhẹ.
Lá cây mã đề giúp tăng bài tiết nước tiểu, hỗ trợ đào thải urê, acid uric và khoáng chất dư thừa. Nguồn: www.vinmec.com
Không dừng lại ở kinh nghiệm dân gian, y học hiện đại cũng ghi nhận nhiều đặc tính sinh học đáng chú ý. Bài tổng quan khoa học về cây mã đề đăng tải trên PubMed Central (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ - NIH), chỉ ra rằng chiết xuất lá Plantago major giúp tăng bài tiết nước tiểu, hỗ trợ đào thải urê, acid uric và khoáng chất dư thừa - các yếu tố liên quan trực tiếp tới quá trình hình thành sỏi thận. Đây được xem là nền tảng khoa học giúp lý giải cách ứng dụng mã đề nhằm hỗ trợ phòng ngừa sỏi tiết niệu.
Bài thuốc từ cây mã đề hỗ trợ điều trị các bệnh về đường tiết niệu. Nguồn: www.nhathuocankhang.com
Trong thực hành dân gian, bài thuốc thường kết hợp 20g mã đề, 30g kim tiền thảo cùng 20g rễ cỏ tranh, sắc uống hoặc hãm như trà. Tuy nhiên, TS Ngô Đức Phương nhấn mạnh vai trò của mã đề chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế biện pháp điều trị y khoa đối với trường hợp sỏi kích thước lớn. Đồng quan điểm, bác sĩ Bùi Thanh Hoài - Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cảnh báo việc lạm dụng thuốc nam tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trường hợp sỏi lớn hơn 10mm, gây ứ nước thận hoặc xuất hiện cơn đau quặn dữ dội, can thiệp y học hiện đại điển hình là tán sỏi hay phẫu thuật vẫn rất cần thiết.
Theo khuyến cáo của các bác sĩ chuyên khoa tiết niệu, người mắc sỏi thận nên duy trì uống tối thiểu 2 lít nước mỗi ngày, hạn chế ăn mặn, giảm thực phẩm giàu oxalat như trà đặc hay chocolate. Trước khi áp dụng bất kỳ bài thuốc nào, việc siêu âm xác định vị trí, kích thước sỏi là bước quan trọng nhằm bảo đảm an toàn và hiệu quả điều trị.
Hong Hanh