(TAP) - Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, chúc tụng rộn ràng bên mâm cơm gia đình. Tuy nhiên, thói quen sử dụng rượu bia quá mức dịp lễ dễ gây ra hàng loạt rối loạn về giấc ngủ, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Ảnh minh họa. Nguồn: Canva
Trong không khí đoàn viên đầu năm, rượu thường xuất hiện như chất xúc tác gắn kết câu chuyện. Nhiều người tin rằng, uống vài ly vào buổi tối giúp dễ chìm vào giấc ngủ. Thực tế, giới chuyên môn cảnh báo đồ uống có cồn làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên, khiến cơ thể khó phục hồi trọn vẹn sau một đêm nghỉ ngơi.
Theo tài liệu đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine), rượu hoạt động như một chất an thần, tác động trực tiếp lên hệ thống dẫn truyền thần kinh điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Việc uống nhiều rượu trước lúc đi ngủ có thể rút ngắn thời gian chìm vào giấc ngủ, nhưng đồng thời làm thay đổi cấu trúc giấc ngủ ở nửa đầu đêm - thời điểm nồng độ cồn trong máu còn cao. Hệ quả là giấc ngủ về cuối đêm trở nên chập chờn, dễ thức giấc, kém chất lượng.
Tài liệu đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine)
Tình trạng lạm dụng hoặc phụ thuộc rượu còn liên quan đến rối loạn giấc ngủ mạn tính. Các nghiên cứu ghi nhận sự suy giảm giấc ngủ sóng chậm (deep sleep) và biến đổi bất thường của giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (Rapid Eye Movement - REM). Những thay đổi này có thể kéo dài ngay cả khi đã ngừng uống rượu, thậm chí làm tăng nguy cơ tái nghiện do cơ thể khó phục hồi nhịp sinh học tự nhiên.
Bên cạnh đó, theo phân tích từ Tổ chức phi lợi nhuận Sleep Foundation, lượng rượu tiêu thụ, thời điểm uống đều ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ. Rượu được hấp thụ nhanh vào máu và chỉ đào thải vào thời điểm gan chuyển hóa xong, trung bình khoảng một đơn vị cồn mỗi giờ. Nếu đi ngủ mà trong máu vẫn còn cồn, cấu trúc bốn giai đoạn của giấc ngủ sẽ bị xáo trộn.
Bài phân tích từ Tổ chức phi lợi nhuận Sleep Foundation
Thông thường, chu kỳ ngủ bắt đầu bằng ba giai đoạn ngủ không chuyển động mắt nhanh (NREM) và kết thúc bằng giai đoạn chuyển động mắt nhanh (REM). Mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 90 - 120 phút, với NREM chiếm ưu thế ở nửa đầu đêm và REM tăng dần về sáng. Mỗi giai đoạn đều đóng vai trò phục hồi thể chất, học tập và củng cố trí nhớ.
Khi ngủ trong tình trạng có cồn, cơ thể có xu hướng tăng tỷ lệ giấc ngủ N3 (giấc ngủ sâu) và giảm REM ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, lúc nồng độ cồn giảm về cuối đêm, giấc ngủ nhẹ (N1) lại tăng lên, khiến người ngủ dễ tỉnh giấc nhiều lần. Sự dao động này làm giấc ngủ bị phân mảnh, thiếu tính phục hồi và gây cảm giác mệt mỏi dù tổng thời gian ngủ không thay đổi đáng kể.
Ảnh minh họa. Nguồn: www.sleepfoundation.org
Bên cạnh những tác động khác, rượu còn hoạt động như một chất lợi tiểu, kích thích bài tiết nước tiểu nhiều hơn bình thường, khiến người sử dụng dễ tỉnh giấc giữa đêm để đi vệ sinh, làm gián đoạn chu kỳ ngủ tự nhiên. Không chỉ vậy, sau khi uống rượu, các cơ vùng đường hô hấp trên có xu hướng giãn ra, làm hẹp đường thở, từ đó gia tăng tình trạng ngáy và rối loạn hô hấp trong lúc ngủ. Đối với người mắc hoặc có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở lúc ngủ do tắc nghẽn, tác động trên càng đáng lo ngại, bởi nguy cơ biến chứng tim mạch, suy giảm chất lượng giấc ngủ có thể tăng lên đáng kể.
Tết là dịp sum vầy, nhưng cũng dễ làm thói quen sinh hoạt bị xáo trộn. Để vừa giữ không khí vui vẻ, vừa bảo vệ giấc ngủ và sức khỏe, mỗi người nên áp dụng biện pháp cụ thể sau:
-
Chủ động đặt giới hạn trước khi nhập tiệc
-
Uống chậm, xen kẽ nước lọc
-
Không uống sát giờ ngủ
-
Ăn đủ bữa, tránh uống khi đói
-
Duy trì giờ ngủ tương đối ổn định
-
Lắng nghe cơ thể
Việc điều chỉnh từ hành động nhỏ không chỉ giúp giấc ngủ trọn vẹn hơn trong dịp Tết, mà còn hình thành thói quen lành mạnh cho cả năm.
Anh Viet