(TAP) - Khi những ngày cuối năm khẽ chạm ngõ, lòng người Việt lại rộn ràng chuẩn bị cho buổi cúng tất niên - nghi thức kết thúc một vòng quay thời gian, mở ra khoảnh khắc giao hòa giữa cũ và mới. Không chỉ là một nghi lễ tâm linh, tất niên còn là sợi dây vô hình níu giữ ký ức, gắn kết các thế hệ trong mái ấm gia đình.
Tất niên là nghi thức kết thúc một năm âm lịch, gắn với bữa cơm hoặc buổi họp mặt ấm cúng giữa người thân, bạn bè. Nguồn: Mua Quà Tết VN (Pinterest)
“Tất” là hoàn tất, “niên” là năm. Hai chữ giản dị mà hàm chứa biết bao ý nghĩa: khép lại một hành trình đã qua để sẵn sàng bước sang chặng đường mới. Lễ tất niên thường diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch - 30 tháng Chạp nếu năm đủ, 29 tháng Chạp nếu năm thiếu. Thế nhưng giữa nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình chọn làm sớm hơn, từ 27 hay 28 Tết, để những người thân yêu có thể tề tựu đông đủ.
Trước mâm cỗ cuối năm, người Việt sẽ thực hiện các hoạt động thiêng liêng khác như đi tảo mộ, dọn dẹp bàn thờ, lau lại từng bức hoành phi, đánh bóng lư đồng, thay chén nước, cắm bình hoa mới. Đến ngày cuối cùng trong năm, mâm cúng tất niên được bày biện trang trọng với hương đèn, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, trà rượu, gạo muối và mâm cỗ mặn hoặc chay tùy điều kiện mỗi gia đình. Khói hương nghi ngút quyện trong không gian ấm áp, như nhịp cầu nối giữa con cháu và tổ tiên, giữa những người đang sum họp và những bóng hình đã khuất.
Phong tục tảo mộ cuối năm. Nguồn: Công ty TNHH bTaskee (Pinterest)
Ẩm thực tất niên ba miền dù mang những sắc thái riêng nhưng đều thấm đẫm hồn Tết. Miền Bắc chỉn chu với bánh chưng, dưa hành, canh măng, giò chả, xôi gấc đỏ au như sắc xuân. Miền Trung đậm đà vị mắm với thịt heo ngâm, dưa món, các món rim thấm vị nắng gió. Miền Nam phóng khoáng qua nồi thịt kho tàu sóng sánh, bát canh khổ qua nhồi thịt gửi gắm ước nguyện “mong khổ qua đi”, cùng bánh tét, củ kiệu tôm khô mặn mòi tình đất.
Sau nghi thức cúng lễ là bữa cơm sum họp - khoảnh khắc thiêng liêng nhất của tất niên. Ở đó, tiếng cười xen lẫn câu chuyện về một năm đã qua, những dự định còn dang dở, những ước mong đang chờ phía trước. Người lớn nhắc lại kỷ niệm cũ, trẻ nhỏ háo hức chờ bao lì xì đầu năm. Thời gian dường như chậm lại, chỉ còn hơi ấm của gia đình lan tỏa trong từng ánh mắt.
Mâm cúng tất niên. Nguồn: VGT TV - Việt Giải Trí (Pinterest)
Dù ở miền quê hay phố thị, dù mâm cao cỗ đầy hay giản dị đạm bạc, lễ tất niên của người Việt vẫn chung một tinh thần: tri ân quá khứ, trân trọng hiện tại và hướng về tương lai bằng niềm tin hiền hòa. Giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống, khoảnh khắc ấy nhắc mỗi người nhớ rằng, sau mọi tất bật, điều quý giá nhất vẫn là hai chữ “sum vầy”.
Ngoc Tram