(TAP) - Giữa bối cảnh Hoa Kỳ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhiều Chính phủ, tổ chức quốc tế đồng loạt bày tỏ quan ngại sâu sắc về nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến mới ở Trung Đông. Phần lớn lo ngại căng thẳng leo thang có thể đe dọa hòa bình, an ninh khu vực lẫn toàn cầu.
Trang Hội đồng Châu Âu (European Council) ngày 28/2 dẫn lời Liên minh châu Âu (European Union, viết tắt: EU) đánh giá, những diễn biến mới tại Iran vô cùng đáng lo ngại. Chủ tịch Ủy ban châu Âu - bà Ursula von der Leyen nhấn mạnh, EU tiếp tục duy trì lệnh trừng phạt đối với Iran, lẫn Lực lượng Vệ binh Cách mạng nước này, đồng thời xem việc đảm bảo an ninh hạt nhân, ngăn chặn leo thang là ưu tiên hàng đầu.
Nếu Trung Đông rơi vào bất ổn kéo dài, châu Âu sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp, thậm chí nặng nề nhất do vấn đề khủng hoảng năng lượng, anh ninh quanh Biển Đỏ, làn sóng người tị nạn đổ về. Nguồn: European Council
EU khẳng định vẫn thúc đẩy giải pháp ngoại giao thông qua đàm phán. Đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại EU - bà Kaja Kallas nói, Liên minh không đứng về một phía duy nhất mà đang thuyết phục cả Israel và những nước Ả Rập hạ nhiệt căng thẳng. EU muốn làm “trọng tài” giúp các bên ngừng bắn hoặc tìm cách chung sống hòa bình, vì nếu Trung Đông rơi vào bất ổn kéo dài, châu Âu sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp, thậm chí nặng nề nhất.
Lo ngại trên xuất phát từ thực tế địa chính trị, rằng mọi biến động quanh “chảo lửa” Trung Đông đều tác động dây chuyền tức thì tới lợi ích cốt lõi “lục địa già”. Khi giá dầu mỏ, khí đốt Trung Đông tăng cao do chiến tranh, nó làm tê liệt sản xuất, gián đoạn nghiêm tuyến hàng hải Biển Đỏ, đẩy chi phí sinh hoạt châu Âu lên mức báo động. Ngoài ra, xung đột vũ trang thường kéo theo làn sóng di cư, tị nạn khổng lồ đổ về biên giới, áp lực cực lớn lên hệ thống an sinh xã hội, nảy sinh bất ổn chính trị nội bộ giữa các thành viên thuộc khối. Cuối cùng, một Trung Đông thiếu ổn định còn trở thành mảnh đất màu mỡ để những nhóm cực đoan trỗi dậy, trực tiếp đe dọa an ninh, nguy cơ khủng bố ngay trên lãnh thổ EU.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres quan ngại, bất kỳ hành động quân sự hoặc phản ứng trả đũa nào cũng đều suy yếu hòa bình, an ninh quốc tế. Nguồn: United Nations
Liên Hợp Quốc (United Nations, viết tắt: UN) cũng lên án mạnh mẽ sự leo thang quân sự tại Trung Đông. Tài khoản “X” (@antonioguterres) Tổng thư ký António Guterres ngày 28/2 quan ngại, bất kỳ hành động quân sự hoặc phản ứng trả đũa nào cũng đều làm suy yếu hòa bình, an ninh quốc tế. Ông Guterres kêu gọi chấm dứt ngay hành động thù địch, giảm căng thẳng, nhanh chóng quay lại bàn đàm phán. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến họp khẩn tại New York chiều cùng ngày (28/2) để thảo luận cụ thể hơn về tình hình.
Bộ Ngoại giao Nga lên án cuộc tấn công do Hoa Kỳ và Israel thực hiện, cáo buộc hành động này đẩy khu vực đến bờ vực thảm họa nhân đạo, khủng hoảng an ninh nghiêm trọng. Nguồn: Министерство иностранных дел России
Phía Điện Kremlin, Bộ Ngoại giao Nga (Министерство иностранных дел России) lên án cuộc tấn công do Hoa Kỳ và Israel thực hiện, cáo buộc hành động này đẩy khu vực đến bờ vực thảm họa nhân đạo, khủng hoảng an ninh nghiêm trọng. Moscow kêu gọi các bên sớm quay lại con đường chính trị, ngoại giao.
Tương tự Nga, Trung Quốc cũng lên án mạnh mẽ, nói hành động của Hoa Kỳ vi phạm nghiêm trọng chủ quyền, hiến chương UN. Tân Hoa Xã (Xinhua) ngày 28/2 dẫn lời Đại sứ Trung Quốc tại Hội đồng Bảo an UN - ông Phó Thông (Fu Cong) quan ngại, việc sử dụng vũ lực chỉ làm gia tăng hận thù, đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới. Bắc Kinh yêu cầu các bên lập tức ngừng bắn, kiềm chế tối đa để bảo vệ dân thường, quay trở lại bàn đàm phán. Đồng thời, các Đại sứ quán Trung Quốc quanh khu vực cũng phát báo động đỏ, yêu cầu công dân sơ tán khẩn cấp khỏi vùng chiến sự.
Trung Quốc phát báo động đỏ, yêu cầu công dân sơ tán khẩn cấp khỏi vùng chiến sự. Nguồn: china-embassy.gov.cn
Về phía Việt Nam, Bộ Ngoại giao chính quyền Hà Nội bày tỏ quan ngại sâu sắc, kêu gọi các bên liên quan kiềm chế tối đa mâu thuẫn. Việt Nam nhấn mạnh nên giải quyết các bất đồng thông qua đối thoại hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương UN nhằm bảo đảm tình hình an ninh chung. Đồng thời, công tác bảo hộ công dân tại các khu vực chịu ảnh hưởng cũng đang được Việt Nam triển khai chặt chẽ, sẵn sàng phương án ứng phó khẩn cấp để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cộng đồng người Việt ở Iran lẫn Israel.
Việt Nam bày tỏ quan ngại sâu sắc, rồi kêu gọi các bên liên quan kiềm chế tối đa mâu thuẫn. Nguồn: mofa.gov.vn
Trang Chính phủ Vương quốc Anh (gov.uk) ngày 28/2 dẫn lời Quyền Đại sứ Anh tại Liên Hợp Quốc - ông James Kariuki khẳng định, London phủ nhận tham gia các cuộc tấn công, đồng thời đề cao tính cấp thiết của việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Thủ tướng Keir Starmer dự kiến triệu tập cuộc họp khẩn nhằm đánh giá tình hình, với nỗ lực tránh để xung đột lan rộng toàn khu vực.
Quyền Đại sứ Anh tại Liên Hợp Quốc James Kariuki phủ nhận khả năng tham gia các cuộc tấn công, đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết của việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Nguồn: gov.uk
Riêng Cộng hoà Pháp cảnh báo, chiến tranh Hoa Kỳ, Israel, Iran sẽ gây hậu quả nghiêm trọng lên an ninh quốc tế. Tài khoản “X” (@EmmanuelMacron) Tổng thống nước này - ông Emmanuel Macron ngày 28/2 tuyên bố, chính quyền Paris sẵn sàng bảo vệ đối tác nếu cần, song kêu gọi Iran tham gia đàm phán thiện chí. Trang Thủ tướng Canada (Prime Minister of Canada) cùng thời điểm dẫn lời người đứng đầu đất nước - ông Mark Carney, tuyên bố ủng hộ nỗ lực ngăn Iran phát triển vũ khí huỷ diệt hàng loạt.
Pháp nói sẵn sàng tham chiến bảo vệ đối tác nếu cần, song vẫn kêu gọi Iran tham gia đàm phán thiện chí. Nguồn: X “@EmmanuelMacron”
Trở lại Trung Đông, Oman bày tỏ thất vọng khi các cuộc đàm phán bị gián đoạn. Các nước Ả Rập (Kuwait, Qatar,…) lên án cuộc tấn công Hoa Kỳ và Israel nhằm vào lãnh thổ họ, xem đây như hành vi vi phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia, luật pháp quốc tế. Các nước Trung Đông nhấn mạnh rằng, hành động biến lãnh thổ các gia láng giềng thành chiến trường không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng dân thường mà còn dập tắt mọi hy vọng về một giải pháp ngoại giao bền vững.
Thủ tướng Canada Mark Carney, tuyên bố ủng hộ nỗ lực ngăn Iran phát triển vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Nguồn: Prime Minister of Canada
Có thể thấy, thế giới đang đứng trước một “phép thử” hòa bình cực kỳ cam go. Dù mỗi quốc gia có cách tiếp cận, lợi ích khác nhau, nhưng thông điệp chung lúc này vẫn là lời kêu gọi kiềm chế tối đa, tránh đẩy Trung Đông vào một cuộc chiến toàn diện, nơi mà những hậu quả về kinh tế, nhân đạo, an ninh sẽ không loại trừ bất kỳ quốc gia nào.
Kelvin Huynh