(TAP) - Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) vừa bất ngờ thông báo sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và OPEC+ kể từ ngày 1/5. Quyết định trên được cho là một đòn giáng mạnh vào tổ chức này, giữa bối cảnh khủng hoảng thị trường năng lượng toàn cầu vì cuộc chiến giữa Hoa Kỳ - Iran.
Ra đời vào năm 1960 tại Baghdad (Iraq), Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) được xem như một biểu tượng quyền lực ở lĩnh vực dầu mỏ với 12 quốc gia thành viên trải dài từ Vịnh Ba Tư tới Châu Phi và Nam Mỹ. Trong gần 6 thập kỷ, khối này đã kiểm soát giá dầu thế giới bằng cơ chế áp đặt hạn ngạch sản lượng. Đỉnh cao quyền lực của OPEC chính là thập niên 1970, khi khối nắm giữ hơn 50% nguồn cung, trực tiếp chi phối thị trường năng lượng, tạo ra cuộc khủng hoảng toàn cầu thông qua lệnh cấm vận năm 1973. Đến năm 2016, OPEC liên minh cùng 11 quốc gia ngoài khối do Nga dẫn đầu để hình thành cơ chế hợp tác mở rộng OPEC+.
UAE tuyên bố rút khỏi OPEC từ ngày 1/5. Nguồn: Facebook (OPEC)
Bên cạnh vai trò dẫn dắt của Ả Rập Xê Út, UAE là thành viên có sức ảnh hưởng hàng đầu đến những quyết định trong khối. Abu Dhabi gia nhập nhóm xuất khẩu này vào năm 1967 - 7 năm sau khi OPEC thành lập. Tính tới tháng 2, UAE đã trở thành nhà sản xuất dầu lớn thứ ba OPEC, chỉ sau Ả Rập Xê Út và Iraq. Theo đó, Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất chịu trách nhiệm cung ứng 12% tổng sản lượng toàn tổ chức.
Tuy nhiên, ngày 28/4, Bộ Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất (Ministry of Energy & Infrastructure) bất ngờ ra tuyên bố rút khỏi OPEC cùng OPEC+ từ ngày 1/5. Nội dung tuyên bố nêu rõ: “Quyết định này được đưa ra sau quá trình rà soát toàn diện chính sách sản xuất, năng lực hiện tại, tương lai của UAE, dựa trên lợi ích quốc gia, cam kết đáp ứng nhu cầu cấp bách cho thị trường”. UAE khẳng định họ đã hy sinh quá nhiều vì lợi ích chung của liên minh và giờ là lúc phải hành động để phục vụ thị trường tốt hơn.
Tuyên bố chính thức về việc rút khỏi OPEC do Bộ Năng lượng và Cơ sở hạ tầng công bố. Nguồn: Ministry of Energy & Infrastructure
Quyết định trên đã chính thức chấm dứt 60 năm tư cách thành viên của Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất. Việc UAE - một quốc gia thành viên lâu năm rời đi dự kiến phá vỡ sự gắn kết, làm suy yếu quyền lực OPEC trên thị trường nhiên liệu. CNBC dẫn lời ông Jorge Leon - người đứng đầu phân tích địa chính trị tại Công ty tư vấn năng lượng Rystad Energy và là cựu nhân viên OPEC đánh giá, khối này sẽ “yếu hơn về cấu trúc” khi không có UAE, do “việc mất đi một thành viên có công suất 4,8 triệu thùng/ngày, thậm chí còn muốn tăng thêm chẳng khác nào tước đi công cụ quan trọng”. Tương tự, tờ The Economic Times nhận định: “Quyết định ra đi từ một trong những nhà sản xuất ảnh hưởng nhất OPEC đánh dấu một bước thụt lùi đáng kể đối với liên minh này cũng như nhà lãnh đạo trên thực tế Ả Rập Xê Út, quốc gia vốn dựa vào sự đoàn kết thành viên để điều tiết nguồn cung, tác động đến giá dầu toàn cầu”.
Ở chiều ngược lại, việc rời khối sẽ đưa UAE ra khỏi những thỏa thuận sản lượng tập thể. Theo thoả thuận gần nhất, sản lượng dầu UAE bị giới hạn quanh mức 3,2 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với năng lực thực tế là 4,85 triệu thùng/ngày. Đáng chú ý, quốc gia này còn kỳ vọng đạt 5 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027. Vì vậy, quyết định rời OPEC sẽ giúp họ tự quyết định sản lượng dựa trên năng lực sản xuất và điều kiện thị trường, đồng thời nhanh chóng vươn tới mục tiêu tài chính trên.
Bảng thống kê sản lượng dầu của các quốc gia thành viên OPEC và liên minh OPEC+. Nguồn: OPEC
Trước mắt, sản lượng dầu từ UAE cũng như các quốc gia láng giềng Vùng Vịnh đang bị kìm hãm do Hoa Kỳ cùng Iran phong tỏa eo biển Hormuz, khiến hạn ngạch mà OPEC đề ra trở nên vô nghĩa. Tác động của việc UAE rời OPEC được dự đoán sẽ rõ nét hơn vào thời điểm tuyến hàng hải này mở cửa cho phép tàu thuyền lưu thông. Trao đổi với hãng tin Reuter, Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei khẳng định, quyết định rời OPEC cùng OPEC+ sẽ không tác động quá lớn đến thị trường năng lượng trong ngắn hạn, bởi bất ổn tại eo biển Hormuz mới là yếu tố chính chi phối nguồn cung hiện nay.
Quyết định rút khỏi OPEC được đưa ra sau nhiều năm căng thẳng giữa UAE - Ả Rập Xê Út. Phía Abu Dhabi từng không đồng tình với hạn ngạch sản lượng, đồng thời muốn đẩy mạnh xuất khẩu ở mức tối đa để tăng nguồn thu. Bên cạnh đó, quan hệ của UAE - Ả Rập Xê Út còn rạn nứt bởi hàng loạt bất đồng tại chiến trường Yemen, Libya. Đỉnh điểm, việc UAE phải hứng chịu nhiều đợt tấn công mạnh mẽ bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran - một thành viên OPEC, nhằm trả đũa Hoa Kỳ chính là giọt nước tràn ly thúc đẩy động lực lựa chọn con đường độc lập.
Mie Duong