(TAP) - Cơ quan chức năng Việt Nam vừa phát hiện hơn 1,2 tấn giò chả, xúc xích chứa hàn the (Natri tetraborat) tại một cơ sở ở Hưng Yên. Đáng chú ý, hàn the có thể gây ngộ độc mãn tính nếu sử dụng với hàm lượng thấp trong thời gian dài, làm rối loạn chức năng tiêu hóa, ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ, chuyển hóa dinh dưỡng, gây tổn hại gan, thận và hệ thần kinh.
Lực lượng chức năng kiểm tra cơ sở sản xuất tại Hưng Yên, phát hiện hơn 1,2 tấn giò chả, xúc xích nghi chứa hàn the. Nguồn: dms.gov.vn
Ngày 27/2, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương Việt Nam) thông tin, từ hồ sơ do Đội Quản lý thị trường số 9 (cơ động), Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hưng Yên chuyển giao, Công an tỉnh Hưng Yên đã quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Huyền (SN 1970), Nguyễn Văn Trường (SN 1995), cùng trú tại thôn Đông Kim, xã Hoàn Long, tỉnh Hưng Yên. Hai bị can bị điều tra tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” theo khoản 2, Điều 317 Bộ luật Hình sự. Kết quả điều tra ban đầu xác định, từ ngày 27/1/2026 đến ngày 30/1/2026, Nguyễn Văn Trường và bà Nguyễn Thị Huyền (chủ cơ sở sản xuất thực phẩm Đoàn Huyền) đã sử dụng hàn the (Natri tetraborat) - chất không nằm trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng theo quy định tại Thông tư số 24/2019/TT-BYT của Bộ Y tế - để sản xuất hàng loạt sản phẩm giò, chả đưa ra thị trường tiêu thụ. Số lượng thực phẩm được xác định gồm 750 chiếc giò lợn (1kg/chiếc), 720 túi xúc xích (500g/túi), 130 túi chả sụn (500 g/túi), 30 chiếc giò gà (1kg/chiếc), 1.420 chiếc giò lá (giò bò) và 150kg giò sống (thịt lợn xay). Tổng giá trị lô hàng khoảng 178,63 triệu đồng. Toàn bộ số sản phẩm đã sản xuất với mục đích bán cho người tiêu dùng.
Trước đó, tại thời điểm kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh giò chả của bà Huyền tại chợ Đông Tảo, thôn Đông Kim ngày 30/1/2026, đoàn công tác phát hiện cơ sở đang kinh doanh giò chả, xúc xích các loại với tổng khối lượng thành phẩm 1.285 kg, cùng nhiều nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, máy móc, công cụ phục vụ sản xuất. Kết quả test nhanh 12 mẫu thành phẩm, nguyên liệu cho thấy 6 mẫu nghi ngờ dương tính với hàn the, gồm giò lợn, xúc xích, chả sụn, giò gà, giò bò, giò sống.
Ngoài ra, chủ cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, phụ gia cũng như các giấy tờ pháp lý liên quan tới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Toàn bộ hàng hóa thành phẩm, nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, máy móc, công cụ liên quan bị lập biên bản tạm giữ, niêm phong, bảo quản phục vụ điều tra. Làm việc với cơ quan chức năng, bà Huyền thừa nhận toàn bộ số hàng hóa thành phẩm do cơ sở tự mua nguyên liệu, phụ gia về sản xuất, chế biến và đóng gói để bán ra thị trường.
Tang vật gồm thành phẩm, nguyên liệu, phụ gia thực phẩm cùng máy móc, công cụ sản xuất bị lực lượng chức năng lập biên bản tạm giữ. Nguồn: dms.gov.vn
Theo thông tin từ Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia Việt Nam, hàn the là một loại muối tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng, không mùi, không vị; ít tan trong nước nguội nhưng tan nhiều trong nước nóng, có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm mốc. Nhờ đặc tính tạo kết cấu và sát khuẩn nhẹ, hàn the có thể làm tăng độ dai, hạn chế quá trình lên men, kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm. Lợi dụng những tính chất này, một số cơ sở sản xuất, tiểu thương đã sử dụng hàn the trái phép trong các sản phẩm như giò, chả, bún, bánh phở… nhằm tạo độ giòn dai bắt mắt và kéo dài thời gian lưu trữ.
Thông tin từ Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia Việt Nam. Nguồn: nifc.gov.vn
Về mặt độc tính, hàn the có thể gây ngộ độc mãn tính nếu sử dụng với hàm lượng thấp trong thời gian dài, làm rối loạn chức năng tiêu hóa, ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ và chuyển hóa dinh dưỡng, đồng thời gây tổn hại gan, thận, hệ thần kinh. Ngộ độc cấp tính có thể xảy ra sau 6 - 8 giờ nếu tiêu thụ từ khoảng 5 gam trở lên, kèm các biểu hiện như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết tiêu hóa; đau đầu, co giật, hôn mê; tim đập nhanh, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí sốc trong trường hợp nặng. Một số người còn xuất hiện ban đỏ trên da, đặc biệt ở lòng bàn tay, mông; niêm mạc miệng, họng đỏ. Trẻ em và phụ nữ mang thai là nhóm dễ bị tổn thương hơn cả.
Do những nguy cơ trên, hàn the không nằm trong danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng theo quy định tại Thông tư số 24/2019/TT-BYT và Thông tư số 17/2023/TT-BYT của Bộ Y tế. Dù vậy, tình trạng lạm dụng hàn the trong chế biến thực phẩm tại Việt Nam đã xuất hiện từ nhiều năm và vẫn chưa được xử lý triệt để. Thực tế cho thấy công tác quản lý gặp không ít khó khăn khi hàn the vẫn được bày bán công khai tại một số chợ, dễ dàng mua với giá rẻ.
Điều này đặt ra thách thức lớn đối với cơ quan chức năng trong việc giám sát và ngăn chặn vi phạm. Vì vậy, mỗi người tiêu dùng phải thận trọng khi lựa chọn sản phẩm giò, chả tại các cơ sở uy tín, có đăng ký kinh doanh, công bố sản phẩm và nhãn mác rõ ràng; tránh sử dụng thực phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm, người dân cần kịp thời thông tin tới cơ quan chức năng để xử lý đúng quy định.
Nhat Ha