(TAP) - Chính phủ Vương quốc Anh đã quyết định tạm dừng kế hoạch chuyển giao quần đảo Chagos cho Mauritius (Quốc gia ở Đông Phi). Động thái này diễn ra sau khi Hoa Kỳ gần đây đã rút lại sự ủng hộ đối với thỏa thuận trên.
Nằm ở Ấn Độ Dương, quần đảo Chagos có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng khi sở hữu cả đảo Diego Garcia - nơi Hoa Kỳ và Anh cùng vận hành một căn cứ quân sự từ những năm 1970. Trên thực tế, Chagos vốn thuộc chủ quyền quốc đảo Mauritius từ thời thuộc địa Pháp (1715 - 1810). Chính quyền London chỉ mới tiếp nhận quần đảo hồi năm 1814. Tuy nhiên, năm 1965 - tức chỉ 3 năm trước khi Mauritius giành độc lập, Chính phủ Anh tách Chagos khỏi Mauritius để thành lập Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh (BIOT). Việc chia tách nhằm mục đích dọn đường cho Hoa Kỳ thuê đảo Diego Garcia làm căn cứ quân sự (1970), dẫn đến cưỡng chế di dời toàn bộ cư dân bản địa.
Quần đảo Chagos có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng khi sở hữu cả đảo Diego Garcia - nơi Hoa Kỳ và Anh cùng vận hành một căn cứ quân sự từ những năm 1970. Nguồn: eol.jsc.nasa.gov
Kế hoạch “trao trả” được chính quyền London xúc tiến hồi năm ngoái, hướng đến chấm dứt hàng thập kỷ tranh chấp pháp lý, đảm bảo thực thi phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) năm 2019: khẳng định Anh vi phạm luật pháp quốc tế về phi thực dân hóa nếu tiếp tục quản lý Chagos. Mặc dù trả lại chủ quyền, nhưng Anh và Mauritius cùng năm (2019) đều thống nhất rằng, chính quyền London sẽ tiếp tục quản lý, vận hành căn cứ quân sự Diego Garcia trong thời gian ít nhất 99 năm tới. Điều này nhằm đảm bảo căn cứ chiến lược giữa Hoa Kỳ - Anh không bị gián đoạn. Đổi lại, Mauritius nhận một gói hỗ trợ tài chính, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo tồn môi trường tại quần đảo.
Tuy nhiên, tờ The Guardian ngày 11/4 dẫn lời Chính phủ Anh nói không thể tiếp tục thỏa thuận chuyển giao vì thiếu sự đồng thuận từ Hoa Kỳ. Hồi tháng 2, Tổng thống Donald Trump từng có bài đăng lên Truth Social (@realDonaldTrump) phản đối mạnh mẽ kế hoạch trao trả. Lãnh đạo Nhà Trắng tin rằng, quyết định chuyển giao “sai lầm”, đồng thời kêu gọi London không từ bỏ quyền kiểm soát Diego Garcia. Phát biểu trên lập tức khiến thỏa thuận rơi vào bế tắc, cũng như đẩy quan hệ Hoa Kỳ - Anh vào trạng thái bấp bênh.
Kế hoạch “trao trả” quần đảo Chagos cho Mauritius rơi vào bế tắc do sự thiếu đồng thuận từ Hoa Kỳ. Nguồn: Truth Social “@realDonaldTrump”
Hiện tại, chính quyền London vẫn đang trao đổi cùng Hoa Kỳ và Mauritius để tìm hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, tương lai thỏa thuận chuyển giao quần đảo Chagos vẫn chưa rõ ràng.
Mobius Nguyen