(TAP) - Xin chữ đầu năm là một nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt mỗi dịp Tết đến xuân về, thể hiện ước vọng về tri thức, may mắn và bình an. Qua từng nét thư pháp, phong tục này không chỉ gìn giữ giá trị truyền thống mà còn bền bỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần trong xã hội hiện đại.
Tục xin chữ đầu xuân lưu giữ vẻ đẹp truyền thống của người Việt, nơi mỗi con chữ mang theo niềm hy vọng về tri thức, may mắn và bình an trong năm mới. Nguồn: Thư Pháp Lão Trọc (Pinterest)
Tục xin chữ đầu xuân được xem là một thông lệ quen thuộc trong đời sống tinh thần người Việt. Theo các nhà nghiên cứu thư pháp, đây là phong tục mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc, thể hiện ước nguyện tốt lành của mỗi gia đình khi bước sang năm mới. Mỗi con chữ hiện lên trên nền giấy đỏ hàm chứa mong muốn của người xin, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với tài năng và đức độ của người cho chữ. Phong tục ấy góp phần khẳng định truyền thống hiếu học và tinh thần tôn trọng chữ nghĩa của dân tộc.
Nguồn gốc của tục xin chữ gắn liền với nền Nho học, đạo lý tôn sư trọng đạo trong xã hội xưa. Khi chữ nghĩa được xem như con đường dẫn đến tri thức, nhân cách, các nho sĩ, thầy đồ giữ vai trò đại diện tầng lớp trí thức. Mỗi dịp đầu xuân, người dân mang lễ mọn đến xin chữ, gửi gắm ước mong về học hành tấn tới, gia đạo yên vui, cuộc sống hanh thông. Theo thời gian, phong tục này lan tỏa rộng khắp, trở thành một phần không thể thiếu trong không khí Tết cổ truyền.
Ngày nay, thay vì tìm đến nhà thầy đồ như trước, người dân có thể ghé các “phố ông đồ” tại nhiều không gian văn hóa ở thành phố lớn. Hình ảnh những ông đồ cao niên bên cạnh lớp ông đồ trẻ mang phong cách hiện đại tạo nên sự giao thoa giữa truyền thống và đương đại. Những nét bút mềm mại trên giấy đỏ thu hút đông đảo người dân và du khách, góp phần đưa tục xin chữ trở thành hoạt động văn hóa - du lịch giàu ý nghĩa mỗi dịp Tết.
Theo quan niệm truyền thống, chữ xin đầu năm thường được treo ở vị trí trang trọng trong nhà với mong muốn đón một năm mới an khang, thuận lợi. Tùy theo độ tuổi và nguyện vọng, mỗi người lựa chọn một con chữ phù hợp để gửi gắm ước vọng riêng. Trong quá trình viết, ông đồ thường giải thích ý nghĩa từng nét bút, giúp người xin hiểu rõ hơn giá trị biểu trưng của con chữ, qua đó tăng thêm chiều sâu tinh thần cho tác phẩm thư pháp.
Mỗi con chữ xin đầu năm chứa đựng những thông điệp và ước nguyện riêng cho năm mới. Nguồn: Lambach Tung (Pinterest)
Mỗi chữ mang một thông điệp riêng. Chữ “Lộc” tượng trưng cho sự thịnh vượng; “Phúc” gửi gắm mong ước hạnh phúc, may mắn; “Thọ” chúc sống lâu, khỏe mạnh. Chữ “Tâm”, “Đức” nhắc nhở con người hướng thiện; “Tài” thể hiện khát vọng thành công; “An” cầu mong bình yên; “Nhẫn” khuyên sự bao dung, kiên trì; còn “Hiếu” là lời tri ân dành cho đấng sinh thành. Những con chữ giản dị nhưng hàm chứa triết lý sống, phản ánh giá trị mà mỗi gia đình hướng đến trong năm mới.
Trải qua nhiều biến đổi của đời sống xã hội, tục xin chữ đầu năm vẫn giữ được sức sống bền bỉ. Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh ông đồ và tờ giấy đỏ như một điểm lặng văn hóa, nhắc con người nhớ về cội nguồn, tinh thần hiếu học của dân tộc. Xin chữ đầu xuân vì thế không chỉ là một nghi thức cầu may, mà còn là hành trình tìm về những giá trị tốt đẹp, nơi truyền thống tiếp tục được trao truyền qua từng nét mực đầu năm.
Bach Tuyet